مقدمه

در دنیای امروزی با وجود تکنولوژی‌های نوین، هنوز هم ابزارهای مهر زنی سنتی نظیر مهر انبر پلمپ و مهر برنجی بانکی جایگاه ویژه‌ای در تأمین امنیت، اصالت و اعتبار اسناد و پلمپ‌ها دارند. این ابزارها، به‌خصوص در محیط‌های رسمی، قضایی، اداری و گمرکی، همچنان پرکاربرد و معتبر محسوب می‌شوند.


مهر انبر پلمپ چیست؟

مهر انبر پلمپ ابزاری فلزی و قدرتمند است که جهت پلمپ کردن سیم‌ها و درب‌ها در محیط‌های گمرکی، بانکی و حفاظتی استفاده می‌شود. این دستگاه شباهت زیادی به انبر دارد و در نوک آن جای نصب مهر برنجی وجود دارد که طرح یا نوشته دلخواه روی سرب پلمپ حک می‌شود.

موارد استفاده از مهر انبر پلمپ:

  • پلمپ درب انبارها، کانتینرها، گاوصندوق‌ها

  • پلمپ بسته‌های گمرکی و بانکی

  • پلمپ جعبه‌های رأی و اسناد امنیتی

  • استفاده در ادارات گمرک، خزانه‌داری، پست، بانک و قوه قضاییه


نحوه عملکرد مهر پلمپ

  1. قرار دادن سیم پلمپ: سیم پلمپ از درب یا شیء مورد نظر عبور داده می‌شود و داخل گلوله سربی قرار می‌گیرد.

  2. قرار دادن گلوله در دهانه انبر: مهر برنجی روی دهانه انبر نصب است.

  3. فشار انبر: با فشار انبر، گلوله سربی بسته شده و مهر روی آن حک می‌شود.

  4. نتیجه: پلمپی امن، بدون امکان باز شدن مجدد بدون تخریب.


الزامات قانونی و امنیتی مهر انبر پلمپ

  • باید مهر برنجی منحصر به فرد (مانند لوگو یا کد) روی انبر نصب شده باشد.

  • مهر باید قابل شناسایی و مستند در ارگان مربوطه باشد.

  • استفاده بدون مجوز قانونی، به‌ویژه در امور گمرکی و قضایی، ممنوع است.


مهر برنجی بانکی (بیسوادی) چیست؟

مهر برنجی بیسوادی نوعی مهر دستی است که اغلب توسط افراد بی‌سواد یا در محیط‌های رسمی، جهت تأیید اثر انگشت، امضا یا ثبت رسمی استفاده می‌شود. به دلیل ساختار ساده و ماندگار، همچنان در برخی مناطق و مشاغل رسمی و سنتی کاربرد دارد.

مشخصات مهر بیسوادی:

  • ساخته‌شده از فلز برنج با دوام بالا

  • دسته چوبی یا فلزی برای استفاده آسان

  • حکاکی اسم، عدد یا کد خاص

  • فاقد جوهر؛ با استامپ یا جوهر جداگانه استفاده می‌شود


کاربردهای مهر بیسوادی

  • تأیید اسناد توسط افراد بی‌سواد (در کنار اثر انگشت)

  • تأیید در دفاتر اسناد رسمی و محاکم

  • استفاده در بانک‌ها، شوراهای روستایی، و دفاتر خدماتی سنتی

  • کاربردهای نمادین در معاملات محلی یا عرفی


تفاوت مهر پلمپ و مهر بیسوادی

ویژگیمهر انبر پلمپمهر برنجی بانکی (بیسوادی)
جنس بدنهفلزی (انبر + مهر برنجی)برنجی با دسته چوبی یا فلزی
کاربردپلمپ سربی – امنیت فیزیکیتأیید امضا یا اثر انگشت
روش استفادهانبری و پرسیدستی با استامپ
ساختار فنیدارای دو فک و فنر داخلیقالب استوانه‌ای ساده
سطح رسمی استفادهبسیار بالا (گمرک، قوه قضاییه)متوسط (شوراها، دفاتر رسمی)

نکات مهم در استفاده و نگهداری

  • مهر پلمپ باید همیشه در جای امن نگهداری شود تا مورد سوءاستفاده قرار نگیرد.

  • مهر بیسوادی باید با جوهر مرغوب و تمیز استفاده شود تا وضوح چاپ حفظ شود.

  • حکاکی روی مهر برنجی باید دقیق، عمیق و با خط خوانا باشد.

  • انبر پلمپ نیاز به سرویس دوره‌ای دارد تا فشار یکنواخت حفظ شود.


جمع‌بندی

مهر انبر پلمپ و مهر بیسوادی برنجی دو ابزار سنتی اما حیاتی در امنیت اسناد، پلمپ فیزیکی و تأیید هویت هستند. هر کدام با کاربرد خاص خود، نقش مهمی در جریان امور رسمی، قضایی، بانکی و محلی ایفا می‌کنند. انتخاب درست، نگهداری اصولی و استفاده صحیح از این ابزارها می‌تواند امنیت، اصالت و اعتبار اسناد را تضمین کند.